Przebieg formalny spotkania Sokrates Cafe

1. Przywitanie uczestników przez prowadzącego (moderatora). Jeżeli na spotkaniu są nowe osoby moderator wyjaśnia krótko podstawowe zasady formalne, czyli między innymi to, że mówimy do siebie na ty i rozmawiamy prostym, niespecjalistycznym językiem. Moderator prosi o podanie imion i zapisuje je. Czasem praktyczne jest spisanie imion dopiero po przeprowadzeniu głosowania, gdyż bywa, że kilka osób się spóźnia.

2. Moderator prosi o zadawanie pytań. Jeśli są nowi uczestnicy wyjaśnia , że pytania powinny dotyczyć tego, co jest wszystkim dostępne i dla wszystkich może być interesujące. Notuje pytania. Jeżeli ktoś chce uzasadnić pytanie, moderator wyjaśnia, że uzasadnienie czy naświetlenie pytania będzie można przedstawić, jeżeli pytanie wygra w głosowaniu. Chodzi tu o oszczędność czasu, gdyż kilkuminutowe wyjaśnienia do np. 10 pytań zabrałyby znaczną część spotkania.

3. Moderator odczytuje wszystkie pytania (zwykle jest ich kilka) i wyjaśnia, że w pierwszej rundzie można głosować na dowolną ilość pytań, a następnie odczytuje po jednym, pytając kto jest za. Czasami moderator zmienia kolejność pytań (np. poddając je pod glosowanie od końca lub najpierw nieparzyste itp.), gdyż kolejność pytań ma wpływ na glosowanie. Czasami przypomina zalecenie Philipsa, żeby głosować na te pytania, które wydają się najdziwniejsze, najbardziej konfudujące, a nie te najłatwiejsze. Te zalecenia jednak nie bardzo działają. Do drugiej rundy przechodzą pytania z największą ilością głosów (co najmniej dwa). W tej rundzie uczestnicy mają już tylko jeden głos.

4. Po wybraniu pytania moderator prosi osobę, która sformułowała pytanie, żeby krótko podała powody dla których zadała to pytania.

5. Zwykle nie trzeba prosić o zabieranie głosu przez następne osoby, bo same się zgłaszają. Jeżeli jest więcej osób, prowadzący prosi o sygnalizowanie chęci zabrania głosu, np. przez podniesienie ręki i zapisuje chętnych na listę. Jeżeli prowadzący chce zabrać głos merytorycznie (przedstawić swoje stanowisko w sprawie), sygnalizuje uczestnikom, że on także zapisuje się na listę. Prowadzący nie ma pierwszeństwa głosu i nie powinien komentować wypowiedzi innych przy okazji udzielania głosu.

6. Dopuszczalne są krótkie wypowiedzi bez uprzedniego zgłoszenia w bezpośredniej reakcji na wypowiedź aktualnie zabierającego głos (ad vocem). Jednak raczej nie powinny to być protesty, bo one wymagają wyjaśnienia ale pytania - zwłaszcza jeśli coś wydaje się sprzeczne lub niezrozumiałe. Należy pytać o wyrazy obcobrzmiące, trudne i nieznane, a używający takich wyrazów jest zobowiązany do podania definicji. Przy większej ilości obecnych lub gdy dyskusja staje się chaotyczna, uczestnicy proszenie są także o sygnalizowanie chęci wypowiedzi w trybie ad vocem. Jeżeli komuś bardzo przeszkadzają pytania w trakcie, może prosić o nie przerywanie. Jednak jest to kwestia bardziej wyczucia, by z jednej strony nie przerywać myśli, a z drugiej by reakcja nie była zbyt od samej myśli odległa.

7. Moderator w razie potrzeby prosi o sformułowanie tez jakie miał na myśli zabierający głos. Prawo pytania o krótkie tezy wypowiedzi ma także protokolant na potrzeby protokołu jak i każdy z uczestników.

8. Każdy z uczestników ma prawo korygowania moderatora, jeśli nadużywa swojej roli. Nie jest naszym priorytetem podtrzymywanie autorytetu moderatora. Każdy z uczestników ma też prawo do dyscyplinowania innych, wtedy gdy wypowiedzi są zbyt długie, odbiegają od tematu, nie zawierają jasnych tez lub nie wnoszą nic nowego do dyskusji. Jeśli jest więcej uczestników szkoda czasu na głosy, które popierają czy powtarzają inne stanowiska.

9. W połowie spotkania moderator ogłasza kilkuminutową przerwę. Doświadczenie wskazuje, że bez ustawienia budzika nikt nie pamięta o przerwie.

10. Moderator po około 2 godzinach ogłasza formalne zakończenie spotkania, co nie znaczy, że część osób nie może rozmawiać dalej. Dyskusja nie musi kończyć się równo po dwóch godzinach, jednak doświadczenie pokazuje, że przedłużanie dyskusji zwykle niewiele już do niej wnosi. Pod koniec dyskusji pojawia się skłonność do podsumowań i konkluzji. Jeżeli ktoś chce wygłosić podsumowanie zamykające dyskusje, moderator przypomina, że nikt nie ma prawa twierdzić na co się zgodziliśmy, a na co nie i co zostało ustalone, a co nie, a zwłaszcza nie ma wskazywać na konkluzje do jakich jego zdaniem doszliśmy w dyskusji. Każdy może uporządkować sobie dyskusje sam.

Uwaga: Opis przebiegu spotkania został sporządzony na podstawie spotkań SC Tarabuk. Spotkania innych grup mogą wyglądać inaczej.

Protokolant

Debatę prowadzi Moderator. Ograniczeń poniżej wymienionych (głównie czasu i charakteru wypowiedzi), jak i nie wymienionych (wynikających z zasad przyzwoitości) - każdy pilnuje sam. W razie stwierdzenia porażki, Moderator upadłemu (-ej) pomaga odnaleźć zagubiony pion moralny.

1) Na wstępie dokonuje się wyboru Tematu, w dwóch turach głosowania, spośród kilku zgłoszonych propozycji.

2) Po wybraniu Tematu, odbywa się swobodna, krótka (do 15 min.), wymiana poglądów i zapytań, dla ustalenia interpretacji i zakresu Tematu. Po tym następuje przerwa - do 10 min.

3) W części głównej Debaty, za wyjątkiem określonym w p. (4), wypowiedzi mają strukturę drzewa 3-poziomowego (nazwijmy ją Porządkiem Normalnym), o poniższej budowie:

a) Pierwszy poziom - Stanowiska Programowe - wg kolejności zgłoszeń na Listę SP (Stanowisk Programowych), o długim dopuszczalnym czasie wypowiedzi (do 5 min). Cel - przedstawienie całościowego stanowiska Dyskutanta w Temacie, a później stanowiska do wcześniejszych Stanowisk.

b) Drugi poziom - Opinie do Stanowiska Programowego ostatnio przedstawionego (tzw. /ad vocem/ do SP) - wg kolejności zgłoszeń na Listę OSP (Opinii do SP), o średnim dopuszczalnym czasie wypowiedzi (do 2.5 min). Cel - ustosunkowanie się do ostatniego SP. Autor SP ma prawo do natychmiastowej Odpowiedzi na Opinię, a Autor Opinii do kolejnej Opinii nt. Odpowiedzi, itd. Moderator ma prawo zakończyć tak utworzoną dyskusję. Cały blok wypowiedzi związanych z jednym Stanowiskiem Programowym ma łączne ograniczenie czasu do 20 min. Kolejne SP następuje dopiero po zakończeniu bloku wypowiedzi poprzedniego.

c) Trzeci poziom - Protesty do Opinii do SP przed chwilą przedstawionej (tzw. /ad vocem/ do OSP) - wg kolejności zgłoszeń na Listę POSP (Protestów do Opinii do SP), o krótkim dopuszczalnym czasie wypowiedzi (do 1 min). Cel - tylko zasadnicze sprzeciwy do OSP, poparcie, poszerzenie i in. wykluczone. Rozbudowa argumentacji Protestu do OSP możliwa później - jako kolejne Stanowisko Programowe lub Wyjaśnienie Stanowiska (poniżej). Kolejna OSP następuje dopiero po zakończeniu bloku Protestów poprzedniego.

4) Dodatkowy element struktury (o charakterze przerwania Porządku Normalnego) - to Wyjaśnienie Stanowiska. Może nastąpić w każdej chwili, poparte przez 1/4 uczestników Debaty, jako żądanie skierowane do ustalonej osoby lub deklaracja osobista uczestnika. Dopuszczalny czas wypowiedzi do 5 min. Cel - przedstawienie stanowiska Dyskutanta w istotnej kwestii.

Skrócone nazwy typów wypowiedzi jw. - Stanowiska, Opinie, Odpowiedzi, Protesty, Wyjaśnienia.

Marian

Uwaga: Porządek debaty jest autorską propozycją Mariana i wyrazem jego ososbistych poglądów. To cenny przyczynek do dyskusji, jak powinny wyglądać spotkania SC od strony formalnej. Propozycja Mariana nie powinna być traktowana jako opis rzeczywistej dyskusji ani nawet zalecenie, jak powinno wyglądać SC.