To mi przypominało hinduską przypowieść o niewidomych opisujących poszczególne części słonia (trąbę, nogę, ucho, ogon) i biorących te aspekty prawdy o słoniu za całą prawdę.

Bogdan podniósł problem czy państwo powinno karać za mówienie nieprawdy. Jego zdaniem nie powinno być prawa o bluźnierstwie (czyli karania za podważanie prawd uznawanych za niepodważalne przez państwo, prawd świętych). Jego zdaniem procesy o obrażanie uczuć religijnych są w istocie realizacją archaicznego prawa o bluźnierstwie, które powinno być odrzucone przez nowoczesne państwo. Państwo więc nie powinno karać za mówienie nieprawdy.

Kuba wskazał, że pogląd Bogdana to wylewania dziecka z kąpielą. Państwo musi mieć możliwość karania świadków za składanie fałszywych zeznań, bo niezbędne jest ustalanie choćby formalnej prawdy przez sąd. Inną rzeczą jest kwestia uznawania pewnych prawd za święte.

Zygmunt zastanawiał się czy zawsze społeczeństwo ma prawo poznać prawdę. Zwrócił uwagę, że choć zlikwidowano cenzurę państwową, to wraca cenzura prewencyjna w formie powództw o ochronę dóbr osobistych lub w formie ochrony prawnej danych osobowych. Pojawia się problem kolizji interesu indywidualnego i zbiorowego. Sam był zwolennikiem jak najdalej idącego prawo do prawdy w sferze publicznej.

Ania wmyśliła się w siebie i ujawniła, że jej wizja prawdy jest zmienna.

Natalia zauważyła, że czym innym jest mówienie prawdy prywatnie, a czym innym publicznie, ze względu na wielką, potencjalnie także niszcząca ludzi siłę mediów.

Dorota zauważyła, że zdajemy się sprowadzać problem mówienia prawdy do wolności słowa.

Tomek pytał czy mamy także wolność mówienia nieprawdy. Karol na to, że wydajemy się mieć potrzebę mówienia nieprawdy. Że ważne jest abyśmy mieli takie obszary, w których możemy mówić bez troski o fakty i prawdę, byśmy mogli poeksperymentować. W przeciwnym razie będziemy te potrzeby realizować wtedy, gdy akurat prawda jest ważna.

Zygmunt zauważył, że prawdą można się posługiwać makiawelicznie.

Marian wskazał , że prawda może być narzędziem nieprawdy. To kwestia proporcji, przemilczeń itp. Nie trzeba kłamać by wprowadzać w błąd. Prawda może być też podrabiana. Erystycy manipulują nieprawdami by wyglądały na prawdę. Zwrócił uwagę na potrzebę myślenia w kategoriach długookresowych o konsekwencjach mówienia prawdy i nieprawdy. Zacytował też myśl Churchilla, że prawda jest tak cenna, że powinna być opakowana grubą warstwą nieprawdy.

Marta zauważyła, że prawda jest jedną z wartości, nie koniecznie najwyższą. Czy prawda jest ważniejsza od zdrowia, życia ? Np. gdy matka żyje nadzieją, że syn wróci z wojny, to należy jej powiedzieć prawdę?

Wydaje się, że w niektórych kulturach wyżej się ceni prawdę, a w innych mniej. Albo inaczej: niektóre kultury uważają, że dorosły człowiek powinien mierzyć się z prawdą, a inne uważają, że należy go otaczać sympatyczniejszą od prawdy fikcją. Czy mamy prawo i czy mamy obowiązek informować bliźniego o marności jego kondycji? Czy powinniśmy informować głupca, że jest głupcem, a osobę chorą, że jest chora?

Krzysztof uznał, że uczucia żony są ważniejsze od prawdy.

Czy możemy uznać, że każdy człowiek ma prawo do utrzymywania nieprawdziwego obrazu swoich bliskich, nieprawdziwego obrazu świata i samego siebie. Czy mamy prawo do ochrony swojej nieprawdy?

Tomasz zastanawiał się czy prawdą w ogóle jest wartością, a w każdym razie samodzielną wartością. Wydaje się, że raczej należy patrzeć na prawdę jako służebnicę innych wartości. Prawda jest ulokowana w systemie innych wartości i zdaje się służyć różnym hierarchiom wartości.

Karol wskazał, że jeśli będziemy rozumieli prawdę jako opis, omówienie, a także adekwatne wyrażenie tego, co rzeczywiste (lub osobiste) to ze względu na wielość języków, w których można prawdziwie wyrazić czy opisać rzeczywistość oraz nieskończoną możliwość kombinowania nowych adekwatnych opisów, okaże się, że istnieje nieskończenie wiele możliwych, potencjalnych prawd. Więcej niż rzeczywistości. Prawd potencjalnych jest nadmiar i muszą one konkurować o możliwość wyrażenia. Zauważył, że gdy on sam wypowiada niewątpliwie prawdziwe zdania, inni cierpią, bo nie mają możliwości wypowiedzenia swoich prawd. Prawdy są zatem ze sobą w konflikcie. Cała prawda nie może być wyrażona. Trzeba szukać innych niż prawda wartości, by różne prawdy mogły znaleźć dla siebie czas i miejsce, by mogły harmonijnie współbrzmieć. Posłużył się przy tym koncepcją harmonizacji aksjologicznej dr. Tomasza Mazura.

Tomasz wskazał, ze Sokrates permanentnie mówił nieprawdę w celach majeutycznych. Kłamał, że nie wie, że nie rozumie, wygłaszał sądy, w które nie wierzył. Kłamał w celu wydobycia większej prawdy.

Zygmunt wygłosił prawdę, że prawda jest wartością, jak pieniądz, lecz można za prawdę kupić coś innego wartościowego lub zmarnować. Zauważył też, że nawet święta inkwizycja przyznawała podsądnym reservatio mentalis, czyli prawo do mówienia nieprawdy.

Bogdan przypomniał podział na to co godne i to co haniebne. Znany adwokat i filmowiec żył w niezgodzie z zasadami, które głosił, a to haniebne.

Michał za Maxem Schelerem powiedział, że drogowskaz nie musi chodzić drogą, którą wskazuje.

Jednak przyłapanie ludzkiego drogowskazu na skoku w bok od wskazywanej przez siebie drogi zdaje się co najmniej przytępiać ostrość jego wskazań jeśli nie zupełnie wichrować kierunek.

W tym miejscu dyskusja stoczyła się na aktualne medialnie eksponowane problemy polityczno-obyczajowe. Bogdan zakończył spotkanie w środku tej dyskusji, korzystając z tego że czas upłynął.

Chyba naturalne jest to, że werbalnie przeżuwamy to, czym żywią się media i co nam podają jako strawę duchową. Jednak na Sokrates Cafe powinniśmy unikać takiej strawy, odchodzić od niej, szukać dalej, głębiej. Dyskusja wyszła od medialnych problemów, jak się wydawało dotarła do głębszego (a może wyższego) ich rozumienia, a następnie znów z tych wyżyn stoczyła się w pływanie w medialnej papce. Wspólne sokratejskie dociekanie wymaga samodyscypliny i wzajemnego podtrzymywania, byśmy nie tonęli w pop-papce. W niej nie da się oddychać, o czym donosi Wasz Protokolant.